ΑΝΑΓΚΑ ΚΑΙ Η ΑΘΗΝΑ...ΠΕΙΘΕΤΑΙ

Συχνά διαβάζουμε στον Τύπο ανακοινώσεις του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου για την παραχώρηση ή μη αρχαιολογικών χώρων για τη διεξαγωγή πολιτιστικών ή και εμπορικών  ακόμη εκδηλώσεων. Οι αποφάσεις, στις περισσότερες των περιπτώσεων, είναι απορριπτικές των αιτημάτων, ενώ οι λίγες που γίνονται δεκτές, υποχρεώνονται, ορθώς, στην τήρηση πολλών και αυστηρών κανόνων.

Παλαιότερα η πληροφορία ότι στο τμήμα των Γλυπτών  του Παρθενώνα στο Βρετανικό Μουσείο είχε δοθεί δεξίωση ξεσήκωσε  τη δίκαιη αντίδραση της επιστημονικής κοινότητας των αρχαιολόγων και όχι μόνο.

Τον 19^ο  όμως αιώνα, όταν το νεοπαγές ελληνικό κράτος προσπαθούσε να οργανώσει τα ζητήματα της διαχείρισης και προστασίας της αρχαίας του κληρονομιάς, τα πράγματα ήταν πολύ διαφορετικά. Η αρχαιολογία τόσο στην Ελλάδα , όσο και στο εξωτερικό ήταν μια επιστήμη σχετικώς καινούργια. Σταθεροί κανόνες για την προστασία των μνημείων δεν είχαν ακόμη διαμορφωθεί, αλλά το κυριότερο η Ελλάδα όχι μόνο στην εξωτερική της πολιτική αλλά και στην εσωτερική ήταν δέσμια των αποφάσεων και των ορέξεων των λεγόμενων Προστατιδών Δυνάμεων, οι οποίες βεβαίως είχαν πολλές φορές αντιτιθέμενα μεταξύ τους συμφέροντα.

Το 1854 και για δύο σχεδόν χρόνια μετά η Ελλάδα και οι Έλληνες πλήρωσαν ακριβά τη σύγκρουση ανάμεσα στους Προστάτες, περισσότερο γνωστή ως Κριμαϊκός πόλεμος[1]. Η χώρα βρέθηκε κάτω από  διπλή ξενική κατοχή (Άγγλοι και Γάλλοι) και ως αποτέλεσμα υπέστη τεράστια οικονομική ζημία, ενώ θα πρέπει να σημειώσουμε και την επιδημία χολέρας που έφεραν τα συμμαχικά στρατεύματα κυρίως στην Αθήνα, τον Πειραιά και τη Σύρο, η οποία άφησε πίσω της μερικές χιλιάδες θύματα.

Οι Αγγλογάλλοι είχαν ήδη επιβάλει το περίφημο Υπουργείο της Κατοχής, με πρωθυπουργό τον Αλέξανδρο Μαυροκορδάτο και υπουργό των Στρατιωτικών τον γνωστό από την Επανάσταση της 3^ης Σεπτεμβρίου 1843  Δημήτριο Καλλέργη.

Στις 10 Ιουνίου  1854 , με πρωτοβουλία του  υπουργού των Στρατιωτικών, η ελληνική πλευρά παρέθεσε  δείπνο μέσα στον Παρθενώνα προς τιμή των αξιωματικών των στρατευμάτων κατοχής, σε μια προσπάθεια να αλλάξει το αρνητικό κλίμα που είχε  δημιουργηθεί στον ελληνικό λαό εξαιτίας  της απαράδεκτης συμπεριφοράς  των ξένων. Η επιλογή από τον Καλλέργη του Παρθενώνα υπήρξε απόλυτα ταπεινωτική για το λαϊκό αίσθημα και οι εντυπώσεις υπήρξαν μόνο αρνητικές. Αλλά η χώρα ήταν υπό κατοχή, ο βασιλιάς υπό επιτήρηση και ο Καλλέργης προφανώς ζούσε στο δικό του κόσμο.

Η εφημερίδα ΑΘΗΝΑ σημειώνει στο φύλλο της 11 Ιουνίου 1854, προφανώς υπό την διακριτική καθοδήγηση κυβερνητικών οργάνων, μήπως και ξεφύγει κάτι που θα δυσαρεστούσε τους «φιλοξενούμενους» του Καλέργη:

«To προαναγγελθέν συμπόσιο του στρατηγού Καλλέργη πραγματοποιήθηκε χθες στην Ακρόπολη με μεγάλη επισημότητα. Οι συνδαιτυμόνες ήταν μέχρι  250, οι περισσότεροι από τους οποίους  αξιωματικοί του Γαλλικού και Αγγλικού στρατού, που ως γνωστό βρίσκεται στον Πειραιά. Οι υπόλοιποι ήσαν αξιωματικοί του Ελληνικού στρατού. Το γεύμα άρχισε ακριβώς στις τέσσερις το απόγευμα και τέλειωσε στις δέκα το βράδυ, ενώ καθόλο αυτό το διάστημα παιάνιζε η ελληνική στρατιωτική  μουσική. Ποτέ συμπόσιον δεν έγινε με μεγαλύτερη τάξη και ησυχία. Τα φαγητά, οι οίνοι, τα γλυκίσματα, με μια φράση όλα τα εδέσματα ήταν εκλεκτά και πρωτότυπα. Ο στρατηγός  Καλλέργης  με την επίσημη στολή του καθόταν στην μέση.  Ουδείς από τους υπουργούς ή από τους  πολιτικούς δεν είχε προσκληθεί, επειδή το συμπόσιο ήταν καθαρά στρατιωτικό.  Αλλά παρευρέθησαν σ’ αυτό ο πρέσβυς της Αγγλίας μετά της οικογενείας του, ο υπουργός των Εσωτερικών, ο νομάρχης Αττικής κ.λπ.[…]. Η Δημαρχία πρόσφερε  1000 οκάδες δαδιού για τον φωτισμό   […]. Η ελληνική σημαία από το πρωί κυμάτιζε υπερήφανα πάνω στην Ακρόπολη. Με μεγάλη ευχαρίστηση δε είδαμε τους Έλληνες αξιωματικούς που έλαβαν μέρος στο συμπόσιο να συνδιασκεδάζουν με τους Αγγλογάλλους αξιωματικούς, με τους οποίους μετά το πέρας του συμποσίου κατέβηκαν στην πόλη και συνδιασκέδασαν στα καφενεία της πρωτεύουσας».  

Η επιτυχία του συμποσίου ήταν τόσο μεγάλη, ώστε ένα μήνα μετά το περιοδικό του Λονδίνου The Illustrated London News  δημοσίευσε το παραπάνω λιθόγραφο που απαθανατίζει το ταπεινωτικό για την Ελλάδα γεγονός, το οποίο ο πάντα ευφάνταστος Καλλέργης διοργάνωσε, ο αθεόφοβος, μέσα στον Παρθενώνα.

[1] Ο Κριμαϊκός Πόλεμος (1853 - 1856) υπήρξε η ένοπλη σύγκρουση μεταξύ της Ρωσίας από τη μία πλευρά και των συμμαχικών δυνάμεων της Βρετανίας, της Γαλλίας και της Οθωμανικής αυτοκρατορίας από την άλλη πλευρά. Η σύρραξη υπήρξε το αποτέλεσμα ενός μακρόχρονου ανταγωνισμού συμφερόντων ανάμεσα στις κύριες ευρωπαϊκές δυνάμεις, για επιρροή και εκμετάλλευση των ανατολικών εδαφών της  υπό καταρρευση Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Ο πόλεμος αυτός υπήρξε το σοβαρότερο επεισόδιο του λεγόμενου Ανατολικού Ζητήματος στη διάρκεια του 19^ου αιώνα.